Dịch tài liệu kỹ thuật bằng AI chỉ đáng tin khi có quy trình: chuẩn bị bảng thuật ngữ trước, cho máy dịch bản nháp, rồi một người hiểu nghề hiệu đính từng câu. Bỏ bước đầu thì cùng một linh kiện bị dịch ba cách; bỏ bước cuối thì sai một con số mô men xiết cũng đủ hỏng máy.
AIDichThuat.com chưa dựng. Hướng đi của nó là giúp doanh nghiệp Việt — xưởng sản xuất, công ty xuất nhập khẩu, đơn vị lắp đặt — dịch nhanh hơn mà không đánh đổi độ đúng.
Doanh nghiệp Việt đang dịch tài liệu thế nào
Một công ty lắp đặt dây chuyền ở Bình Dương nhận máy từ nước ngoài kèm bộ hướng dẫn vài trăm trang tiếng Trung hoặc tiếng Anh. Kỹ sư cần đọc gấp, thường là dán từng đoạn vào máy dịch rồi đoán phần còn lại.
Chiều ngược lại, xưởng nội thất làm hàng xuất khẩu phải gửi hướng dẫn lắp ráp, bảng thông số, phiếu bảo hành bằng tiếng nước người mua. Thuê dịch thuật trọn gói thì đắt và chờ lâu, tự dịch bằng máy thì sợ sai.
Lỗi hay gặp nhất không nằm ở câu văn mà ở thuật ngữ. Cùng một bộ phận, trang đầu dịch là “van xả”, trang sau là “van thoát”, trang cuối là “van giảm áp”. Người đọc không biết có phải ba thứ khác nhau không.
Máy dịch hiện nay viết câu trôi chảy hơn nhiều so với trước, và chính sự trôi chảy đó làm người đọc mất cảnh giác: câu nghe rất hợp lý mà nghĩa có thể đã sai.
Máy dịch làm tốt gì, sai ở đâu
Dịch nhanh khối lượng lớn. Vài trăm trang ra bản nháp trong thời gian ngắn, đủ để kỹ sư nắm ý chính.
Câu văn tự nhiên. Bản dịch đọc trôi, ít lủng củng như máy dịch đời cũ.
Giữ cấu trúc tài liệu. Đề mục, danh sách, bảng biểu giữ được khi dùng công cụ phù hợp.
Tuân theo bảng thuật ngữ. Khi được đưa bảng thuật ngữ, máy dịch thống nhất hơn nhiều.
Sai thuật ngữ chuyên ngành. Từ có nghĩa thường và nghĩa kỹ thuật khác nhau là chỗ máy hay chọn nhầm.
Sai đơn vị và con số. Đổi nhầm dấu phẩy thập phân, bỏ sót đơn vị, đảo thứ tự số — lỗi nhỏ mà hậu quả lớn.
Bỏ sót câu. Đoạn dài đôi khi bị rút gọn mà không báo; phải so số câu, số mục.
Câu phủ định nguy hiểm. “Không được” dịch thành “được” trong cảnh báo an toàn là lỗi phải soi kỹ nhất.
Không hiểu bản vẽ, hình minh hoạ. Chữ trong hình thường bị bỏ qua hoặc dịch rời khỏi ngữ cảnh.
Không chịu trách nhiệm pháp lý. Hợp đồng, hồ sơ pháp lý cần bản dịch có người chịu trách nhiệm, có khi cần công chứng.
Rủi ro bảo mật. Dán tài liệu mật vào công cụ dịch công cộng có thể làm lộ thông tin.
Hướng đi của AI Dịch Thuật
Hướng đi của AI Dịch Thuật là lấy quy trình làm trung tâm, không lấy nút “dịch” làm trung tâm. Bước một: trích thuật ngữ từ tài liệu, để người trong nghề duyệt thành bảng thuật ngữ của doanh nghiệp.
Bước hai: máy dịch nháp bám bảng thuật ngữ, đánh dấu những câu nó kém chắc chắn, những câu có số liệu, cảnh báo an toàn để người hiệu đính xem trước.
Bước ba: hiệu đính song song hai cột, sửa xong thì bảng thuật ngữ và bộ câu đã duyệt được giữ lại cho lần sau. Tài liệu càng nhiều, bản nháp càng gần bản cuối.
Song song là hướng dẫn bảo mật: tài liệu nào được dùng công cụ công cộng, tài liệu nào phải xử lý nội bộ. Và nói rõ loại giấy tờ nào bắt buộc cần dịch thuật công chứng, nên hỏi văn phòng công chứng hoặc cơ quan tiếp nhận.
Ai được lợi
Kỹ sư lắp đặt, bảo trì. Đọc nhanh hướng dẫn máy nhập khẩu bằng tiếng Việt có thuật ngữ thống nhất.
Xưởng làm hàng xuất khẩu. Làm hướng dẫn lắp ráp, bảng thông số bằng tiếng người mua nhanh hơn.
Công ty xuất nhập khẩu. Dịch nháp chứng từ, thư từ giao dịch để nắm nội dung.
Biên dịch viên tự do. Dùng bản nháp tốt để tập trung vào phần khó, nhận nhiều việc hơn.
Công ty dịch thuật. Giữ bảng thuật ngữ theo từng khách hàng, giao bản đồng nhất.
Doanh nghiệp làm với đối tác Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Đọc tài liệu kỹ thuật không chờ phiên dịch.
Trường nghề, trường kỹ thuật. Dịch tài liệu thiết bị để dạy học sinh.
Đội bán hàng. Có catalog nhiều thứ tiếng nhất quán với tài liệu kỹ thuật.
Bộ phận an toàn lao động. Biển cảnh báo, quy trình an toàn được dịch và soát kỹ.
Người dùng cuối. Nhận hướng dẫn sử dụng tiếng Việt đọc hiểu được, bớt dùng sai máy.
Startup làm sản phẩm ra nước ngoài. Có tài liệu đa ngôn ngữ ngay từ đầu.
Sai lầm hay gặp khi dịch bằng AI
Không có bảng thuật ngữ. Dành một buổi lập bảng trước tiết kiệm nhiều buổi sửa sau.
Dán từng đoạn rời. Máy mất ngữ cảnh, mỗi đoạn dịch một kiểu; dịch theo cả chương.
Không soát số liệu. So từng con số, đơn vị giữa bản gốc và bản dịch.
Bỏ qua chữ trong hình. Liệt kê riêng chữ trên hình, bảng để dịch và gắn lại.
Người hiệu đính không hiểu nghề. Giỏi ngoại ngữ mà không hiểu máy móc vẫn để lọt sai thuật ngữ.
Tin câu văn trôi chảy. Câu hay chưa chắc đúng; đối chiếu nghĩa, không chỉ đọc lướt bản dịch.
Dịch hợp đồng rồi ký luôn. Văn bản pháp lý cần người có chuyên môn soát và tư vấn.
Dán tài liệu mật lên công cụ công cộng. Kiểm tra điều khoản bảo mật hoặc dùng giải pháp nội bộ.
Không lưu bản đã duyệt. Mỗi lần dịch lại từ đầu là lãng phí công hiệu đính.
Dịch cảnh báo an toàn như câu thường. Đánh dấu và soát riêng mọi câu cảnh báo, cấm, nguy hiểm.
Không thử với người đọc thật. Đưa bản dịch cho thợ đọc thử xem họ làm theo có đúng không.
Câu hỏi thường gặp
Máy dịch có thay được biên dịch viên không?
Với tài liệu cần đọc nắm ý thì máy dịch giúp rất nhiều. Với tài liệu kỹ thuật, pháp lý, an toàn thì vẫn cần người hiểu nghề hiệu đính và chịu trách nhiệm về bản cuối.
Bảng thuật ngữ là gì, có cần thiết không?
Đó là danh sách các thuật ngữ quan trọng kèm cách dịch đã thống nhất. Nó giúp cùng một bộ phận luôn được gọi một tên, và là thứ nâng chất lượng máy dịch rõ nhất.
Giấy tờ nào cần dịch thuật công chứng?
Thường là giấy tờ nộp cho cơ quan nhà nước hay đối tác yêu cầu, như hồ sơ cá nhân, văn bằng, một số giấy tờ doanh nghiệp. Hãy hỏi đúng nơi tiếp nhận và văn phòng công chứng vì yêu cầu mỗi nơi có thể khác.
Dịch tài liệu nội bộ bằng công cụ trên mạng có an toàn không?
Tuỳ công cụ và điều khoản sử dụng dữ liệu. Tài liệu mật, bản vẽ của khách, thông tin cá nhân nên xử lý bằng giải pháp có cam kết bảo mật hoặc chạy nội bộ.
Hiệu đính bản dịch máy nên bắt đầu từ đâu?
Soát số liệu, đơn vị và câu cảnh báo trước, rồi tới thuật ngữ, cuối cùng mới tới câu chữ. Thứ tự này bắt được những lỗi nguy hiểm nhất sớm nhất.
