AiHocThuat.com là một trợ lý nghiên cứu cho người Việt: bạn nhập một đề tài, trợ lý trả lại đề tài đó đã có bao nhiêu người làm, ai ở Việt Nam đang đi cùng hướng, và những tạp chí nào từng nhận bài tương tự của tác giả Việt. Mỗi gợi ý đều kèm lý do, và cùng một câu hỏi thì luôn ra cùng một câu trả lời.
Điểm khác lớn nhất so với hỏi một chatbot là nguồn: trang nói rõ trợ lý chạy trên dữ liệu thật gồm hơn ba mươi sáu nghìn hồ sơ nhà nghiên cứu và hơn hai trăm ba mươi nghìn công bố của tác giả Việt Nam, suy luận bằng luật chứ không đoán mò.
Bài này tả đúng những gì đang có trên AI Học Thuật, nó giải quyết bài toán nào của người làm nghiên cứu ở Việt Nam, và dùng sao cho khỏi hiểu nhầm vai trò của nó.
Người làm nghiên cứu ở Việt Nam đang kẹt ở đâu?
Một học viên cao học năm nhất thường chọn đề tài theo cảm giác hoặc theo gợi ý của bạn khoá trên. Ba tháng sau mới phát hiện hướng đó đã có rất nhiều người làm, hoặc ngược lại quá mới tới mức không tìm được ai hướng dẫn. Câu hỏi "đề tài này còn chỗ trống không" lẽ ra phải trả lời từ ngày đầu.
Giảng viên trẻ ở trường tỉnh gặp bài toán khác: biết hướng mình làm nhưng không biết ở Việt Nam ai đang làm cùng, để rủ viết chung hay xin ý kiến. Mạng lưới học thuật thường nằm trong vài nhóm quen biết, người mới khó chen vào.
Đến lúc nộp bài thì lại lúng túng chọn tạp chí. Nộp nhầm nơi không nhận hướng mình thì bị từ chối sau nhiều tháng chờ, còn nộp nhầm tạp chí kém chất lượng thì mất tiền và mất uy tín.
Hỏi chatbot thông thường thì nhanh, nhưng chatbot có thói quen bịa: bịa tên bài báo, bịa tác giả, bịa tạp chí nghe rất thật. Người mới làm nghiên cứu khó phân biệt, và một trích dẫn bịa trong luận văn là chuyện rất khó gỡ.
Trên AI Học Thuật đang có những gì?
Phân tích đề tài. Nhập một đề tài, trợ lý chấm độ mới, gợi ý tạp chí và tìm người cùng hướng trong cùng một lần.
Tìm chuyên gia. Cho biết ai ở Việt Nam đang nghiên cứu đúng hướng của bạn, kèm lý do vì sao hợp.
Kiểm độ mới đề tài. Đề tài đã có bao nhiêu người làm, đang nóng hay đã cũ, góc hẹp nào còn trống.
Gợi ý tạp chí. Những tạp chí từng nhận bài cùng hướng của tác giả Việt, tức nơi bản thảo có cửa.
Radar xu hướng ngành. Chủ đề đang lên, đang chững, nơi mạnh và tạp chí hay đăng, chia theo từng ngành từ Y Dược, Hoá học đến Nông nghiệp, Luật học.
Ghép cộng sự. Tìm người có hướng nghiên cứu bổ trợ để cùng viết, cùng xin tài trợ.
Bảng chủ đề đang hút người mới. Những chủ đề có tỷ lệ nhà nghiên cứu mới bắt đầu công bố cao, tức nơi cộng đồng đang lớn nhanh.
Ví dụ đề tài để thử. Trang đặt sẵn vài đề tài mẫu như xâm nhập mặn và năng suất lúa đồng bằng sông Cửu Long, bấm là chạy thử.
Thư viện bài hướng dẫn. Mười chủ đề: nhập môn, đọc tài liệu, viết học thuật, phân tích định lượng và định tính, câu lệnh, liêm chính, giảng dạy đại học, theo ngành, dữ liệu trắc lượng.
Liên kết sang bộ công cụ cơ bản. Tính cỡ mẫu, sinh trích dẫn từ mã định danh bài báo, kiểm tạp chí được dẫn sang một trang công cụ cùng hệ.
Lời nói rõ giới hạn. Trang ghi dữ liệu tổng hợp từ hồ sơ công khai, không thay thế đánh giá của người hướng dẫn hay hội đồng.
Vì sao "chạy bằng luật trên dữ liệu" lại quan trọng?
Chatbot trả lời bằng cách sinh ra chữ nghe hợp lý nhất. Với chuyện học thuật, "nghe hợp lý" là chưa đủ, vì một tạp chí không tồn tại cũng có thể nghe rất hợp lý. AI Học Thuật chọn cách khác: trợ lý suy ra kết quả từ dữ liệu công bố có thật, nên mọi chuyên gia, mọi tạp chí được gợi ý đều truy ngược được.
Tính lặp lại cũng là thứ người làm nghiên cứu cần. Hôm nay bạn hỏi và nhận một danh sách chuyên gia, tuần sau thầy hướng dẫn hỏi lại cùng đề tài thì phải thấy cùng danh sách, nếu dữ liệu chưa đổi. Một công cụ trả lời mỗi lần mỗi khác thì không dùng làm căn cứ được.
Cái giá của cách làm này là nó chỉ biết những gì có trong dữ liệu. Nhà nghiên cứu chưa có công bố quốc tế, hoặc chỉ đăng ở tạp chí trong nước chưa được tổng hợp, có thể không hiện ra. Một ngành ít công bố như Thú y hay Lâm nghiệp thì kết quả mỏng hơn hẳn ngành Y Dược.
Nên cách dùng đúng là coi kết quả như bản đồ khởi đầu: biết hướng nào đông, hướng nào trống, ai nên liên hệ. Quyết định chọn đề tài, chọn tạp chí vẫn là việc của bạn cùng người hướng dẫn, sau khi đọc chính các công bố đó.
Ai được lợi nhiều nhất từ AI Học Thuật?
Học viên cao học và nghiên cứu sinh năm đầu là nhóm được lợi rõ nhất: kiểm độ mới trước khi chốt đề cương giúp tránh ba tháng đi vào một hướng đã kín chỗ.
Giảng viên trẻ ở trường tỉnh có thêm cách tìm người cùng hướng ngoài nhóm quen biết, để xin góp ý hoặc rủ viết chung. Người chuẩn bị nộp bài lần đầu thì thấy tạp chí nào từng nhận bài tương tự của tác giả Việt trước khi gửi.
Trưởng nhóm, trưởng khoa nhìn radar ngành để biết chủ đề đang lên, cân nhắc hướng đầu tư cho nhóm. Sinh viên năm cuối làm khoá luận thì dùng được thư viện bài hướng dẫn về đọc tài liệu và giữ liêm chính khi dùng AI.
Còn hệ AI Học Thuật nối sang một trợ lý cùng hệ cho tuyển sinh, dành cho trường và trung tâm. Hai phía của trường đại học, nghiên cứu và tuyển sinh, vì vậy có công cụ riêng thay vì một chatbot làm mọi việc.
Dùng AI Học Thuật theo trình tự nào cho đúng?
Bước một: viết đề tài thành một câu cụ thể. Đề tài càng rõ đối tượng, địa bàn, phương pháp thì độ mới chấm ra càng có nghĩa.
Bước hai: xem độ mới rồi mới xem tạp chí. Đề tài đã kín chỗ thì chưa cần nghĩ nộp đâu, nên thu hẹp góc trước.
Bước ba: đọc thật vài công bố của chuyên gia được gợi ý. Lý do ghép là điểm khởi đầu, đọc bài của họ mới biết có hợp thật không.
Bước bốn: mang kết quả tới người hướng dẫn. Dùng như bằng chứng để bàn, không dùng thay ý kiến của thầy cô.
Bước năm: thử vài cách viết đề tài. Đổi từ khoá, đổi địa bàn rồi so độ mới để thấy góc hẹp nào còn trống.
Bước sáu: xem radar ngành của mình. Biết chủ đề đang chững thì cân nhắc trước khi dồn cả luận án vào đó.
Sai lầm hay gặp: tin tuyệt đối vào con số độ mới. Dữ liệu không phủ hết công bố trong nước, nên "ít người làm" có khi chỉ là "ít người công bố quốc tế".
Sai lầm thứ hai: bỏ qua tạp chí trong nước. Tạp chí trong nước uy tín vẫn là lựa chọn cần tự tìm hiểu thêm.
Sai lầm thứ ba: liên hệ chuyên gia mà chưa đọc bài của họ. Thư mời cộng tác cho thấy bạn đã đọc kỹ thì mới có hồi âm.
Sai lầm thứ tư: dùng chatbot để bịa phần tổng quan tài liệu. Mọi trích dẫn phải mở ra kiểm tận nơi, đó là chỗ hội đồng hay soi nhất.
Kết hợp với bộ công cụ cơ bản. Tính cỡ mẫu, sinh trích dẫn chuẩn là việc của công cụ chuyên biệt, đừng nhờ chatbot nhẩm.
Câu hỏi thường gặp
AI Học Thuật có viết luận văn hộ không?
Không. Trợ lý giúp chọn hướng, tìm người, tìm nơi nộp bài dựa trên dữ liệu công bố. Viết và chịu trách nhiệm nội dung vẫn là việc của người nghiên cứu.
Kết quả của AI Học Thuật có dùng làm căn cứ chính thức được không?
Trang nói rõ dữ liệu tổng hợp từ hồ sơ công khai và không thay đánh giá của người hướng dẫn hay hội đồng. Nên dùng làm tài liệu tham khảo để bàn, không dùng làm kết luận.
Vì sao mình không thấy tên mình hoặc thầy mình trong danh sách chuyên gia?
Danh sách dựa trên công bố đã được tổng hợp, chủ yếu là công bố quốc tế. Người chủ yếu đăng ở tạp chí trong nước hoặc mới bắt đầu công bố có thể chưa có trong dữ liệu.
Làm sao biết một tạp chí có phải tạp chí kém chất lượng không?
Kiểm tạp chí có trong các danh mục được công nhận, đọc kỹ quy trình bình duyệt, và hỏi người hướng dẫn. Tạp chí hứa đăng nhanh bất thường kèm phí cao là dấu hiệu cần cảnh giác.
Chatbot thông thường có tìm tài liệu tham khảo được không?
Có thể gợi ý hướng đọc, nhưng hay bịa tên bài báo và tác giả. Mọi trích dẫn phải được mở ra kiểm tận nơi trước khi đưa vào bài viết.